«وبملت» نمادِ بانک ملت در بورس تهران است؛ بانکی که در 1359 از ادغامِ 10 بانک ساخته شد و در بهمن 1387 نخستین بانکِ دولتی بود که در اجرای سیاست‌های اصل 44 از راهِ بورس واگذار شد. وبملت امروز سهمی بزرگ و پرمعامله است: ارزشِ بازارش حدودِ 514 همت است و در 60 جلسهٔ منتهی به 8 مهر 1405 با میانگینِ حدودِ 1,125 میلیارد تومان معاملهٔ روزانه، پرمعامله‌ترین سهمِ بازار بود؛ نزدیک به 4 درصدِ کلِ ارزشِ معاملاتِ سهامِ بورس و فرابورس.
در این نوشته شناسنامهٔ نماد، تاریخچهٔ بانک، ماجرای تحریم‌ها، سهامداران، افزایش سرمایه‌ها و سود نقدی، رفتارِ قیمت از 1394 تا امروز و چند نکتهٔ کاربردی برای خواندنِ نمودارِ وبملت را مرور می‌کنیم. عددهای بازار مربوط به پایانِ معاملاتِ 8 مهر 1405 است.
شناسنامهٔ نماد وبملت
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| نام شرکت | بانک ملت (Bank Mellat) |
| نماد | وبملت |
| کد ISIN نماد | IRO1BMLT0001 |
| تأسیس | 31 تیر 1359 |
| نخستین معامله در بورس | 30 بهمن 1387 |
| بازار | بورس تهران، بازار اول (تابلوی اصلی) |
| گروه صنعت | بانک‌ها و موسسات اعتباری |
| تعداد سهام | 3,382,000,000,000 سهم |
| سهام شناور آزاد | 39 درصد |
| ارزش بازار | حدودِ 514 همت (قیمت پایانیِ 1,520 ریال) |
| EPS پیش‌بینی‌شده (TSETMC) | 454 ریال؛ P/E حدودِ 3.3 |
| اختیار معامله | ضملت (اختیار خرید) و طملت (اختیار فروش) |
مشخصاتِ نماد، تعدادِ سهام، سهامِ شناور و EPS از سامانهٔ مدیریت فناوری بورس تهران (TSETMC) است. P/Eِ میانگینِ گروهِ بانکی در همان روز 5.41 بود. میانگینِ ارزشِ معاملات و رتبهٔ اول را خط از قیمت و حجمِ روزانهٔ بیش از 900 سهمِ بورس و فرابورس حساب کرده است.
تاریخچه: از ادغام 10 بانک تا بورس
پس از ملی شدنِ بانک‌ها در 1358، مجمعِ عمومیِ بانک‌ها در 29 آذر 1358 ادغامِ 10 بانک را تصویب کرد و بانک ملت در 31 تیر 1359 با سرمایهٔ اولیهٔ 33.5 میلیارد ریال شکل گرفت. به گفتهٔ خودِ بانک، این 10 بانک عبارت بودند از: بانک تهران، داریوش، بین‌المللی ایران، عمران، بیمه ایران، ایران و عرب، پارس، اعتبارات تعاونی و توزیع، تجارت خارجی و فرهنگیان.
واگذاری و عرضه در بورس
بانک ملت در اجرای سیاست‌های اصل 44 قانون اساسی با مصوبهٔ هیئت وزیران (مرداد 1386) و مجمعِ فوق‌العادهٔ فروردین 1387 به شرکتِ سهامیِ عام تبدیل شد. در 30 بهمن 1387، 5 درصد از سهام، یعنی 655 میلیون سهم، برای کشفِ قیمت در بورس تهران عرضه شد. نخستین معامله با قیمتِ 1,050 ریال انجام شد و در همان روز حدودِ 331 میلیون سهم دست به دست شد.
مدیرِ مالیِ وقتِ بانک در خرداد 1388 به روزنامهٔ دنیای اقتصاد گفته بود که 30 درصدِ سهام به سهام عدالت رسیده، حدودِ یک‌چهارم بابتِ بدهیِ دولت به صندوق‌های بازنشستگی و سازمان تأمین اجتماعی واگذار شده و 5 درصد هم به کارکنان فروخته شده است.
تحریم‌ها و رأی دیوان عالی بریتانیا
بانک ملت یکی از بانک‌های ایرانی است که پروندهٔ تحریمش به دادگاه‌های اروپا کشید:
- آمریکا: وزارت خزانه‌داریِ آمریکا (OFAC) در 3 آبان 1386 بانک ملت را با همهٔ شعبه‌هایش، بر پایهٔ فرمانِ اجرایی 13382 دربارهٔ اشاعهٔ سلاح‌های کشتار جمعی، در فهرستِ تحریم گذاشت.
- بریتانیا، 1388 تا 1392: دولتِ بریتانیا در مهر 1388 به همهٔ مؤسسه‌های مالیِ این کشور دستور داد با بانک ملت کار نکنند. بانک ملت شکایت کرد و دیوان عالی بریتانیا در 29 خرداد 1392 آن دستور را لغو کرد: با رأیِ 6 به 3 چون به بانک فرصتِ دفاع داده نشده بود، و با رأیِ 5 به 4 چون هدف گرفتنِ یک بانکِ تنها را غیرمنطقی و نامتناسب دانست.
- اتحادیهٔ اروپا: بانک ملت از 4 مرداد 1389 زیرِ تحریمِ اتحادیهٔ اروپا بود. دادگاهِ عمومیِ اتحادیهٔ اروپا در 10 بهمن 1391 (پروندهٔ T-496/10) این تحریم را ابطال کرد و در رأیش آمده است که دولتِ ایران فقط سهمِ اقلیتِ بانک را در اختیار دارد.
- بریتانیا، 1404: دولتِ بریتانیا در 8 مهر 1404 بانک ملت و بانک پرشیا اینترنشنال، زیرمجموعهٔ آن در لندن، را دوباره در فهرستِ تحریم گذاشت و دارایی‌هایشان را مسدود کرد.
سهامداران عمدهٔ بانک ملت
| سهام‌دار | درصد سهام |
|---|---|
| دولت جمهوری اسلامی ایران | 11.16 |
| یک سبدِ اختصاصیِ سهام | 9.64 |
| صندوق سرمایه‌گذاری اختصاصی بازارگردانی ملت | 9.61 |
| صندوق سرمایه‌گذاری واسطه‌گری مالی یکم | 5.22 |
| پتروشیمی فن‌آوران | 4.44 |
| گروه مالی صبا تأمین | 2.17 |
| سرمایه‌گذاری استان تهران | 1.72 |
| سرمایه‌گذاری سهام عدالت استان خراسان رضوی | 1.66 |
| گروه توسعه مالی مهرآیندگان | 1.48 |
| سرمایه‌گذاری استان فارس | 1.25 |
| سرمایه‌گذاری استان خوزستان | 1.22 |
| شیرین عسل | 1.18 |
| بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران | 1.11 |
| سرمایه‌گذاری استان اصفهان | 1.10 |
این فهرستِ سهام‌دارانِ بالای 1 درصد در TSETMC در مهر 1405 است. چند نکته دربارهٔ آن:
- دولت بزرگ‌ترین سهام‌دارِ مستقیم است و 11.16 درصد دارد.
- صندوقِ بازارگردانیِ ملت با 9.61 درصد، سومین سهام‌دار است. بازارگردان با خرید و فروشِ پیوسته، نقدشوندگیِ سهم را بالا نگه می‌دارد و جلوی نوسان‌های تند را تا حدی می‌گیرد.
- صندوق سرمایه‌گذاری واسطه‌گری مالی یکم همان صندوقِ قابلِ معامله‌ای است که با نامِ «دارایکم» شناخته می‌شود.
- پنج شرکتِ سرمایه‌گذاریِ استانی (تهران، خراسان رضوی، فارس، خوزستان و اصفهان) روی هم حدودِ 7 درصد دارند.
- این 14 سهام‌دار روی هم حدودِ 53 درصدِ سهام را دارند و سهامِ شناورِ آزاد 39 درصد است.
افزایش سرمایه‌های بانک ملت
بانک ملت از زمانِ ورود به بورس 12 بار سرمایه‌اش را افزایش داده است. در زمانِ عرضهٔ اولیه 13.1 میلیارد سهم داشت؛ امروز 3,382 میلیارد سهم دارد، یعنی حدودِ 258 برابر:
| زمان | تعداد سهام پس از افزایش | افزایش |
|---|---|---|
| مرداد 1389 | 16 میلیارد | 22.1 درصد |
| بهمن 1390 | 20 میلیارد | 25 درصد |
| مهر 1391 | 33.1 میلیارد | 65.5 درصد |
| اسفند 1392 | 40 میلیارد | 20.8 درصد |
| بهمن 1395 | 50 میلیارد | 25 درصد |
| شهریور 1399 | 207 میلیارد | 314.1 درصد |
| تیر 1401 | 262 میلیارد | 26.6 درصد |
| اسفند 1401 | 353 میلیارد | 34.7 درصد |
| دی 1402 | 710 میلیارد | 101.1 درصد |
| اسفند 1403 | 1,210 میلیارد | 70.4 درصد |
| مرداد 1404 | 2,378 میلیارد | 96.6 درصد |
| اردیبهشت 1405 | 3,382 میلیارد | 42.2 درصد |
تعدادِ سهام از ثبتِ تغییرِ سرمایه در TSETMC است و زمان، ماهی است که افزایش سرمایه در قیمتِ مرجع اعمال شد. همهٔ افزایش سرمایه‌های 1395 به بعد بدونِ آوردهٔ نقدی بودند: قیمتِ مرجع دقیقاً به نسبتِ تعدادِ سهم پایین آمد. برای مثال، پیش از مجمعِ دی 1402 قیمت پایانی 4,802 ریال بود و 4,802 ÷ 2.0113 می‌شود 2,387 ریال؛ همان قیمتِ مرجعِ بازگشایی.
سود نقدی بانک ملت
| تاریخ بازگشایی | سود هر سهم | نسبت به قیمت پیش از مجمع |
|---|---|---|
| 19 مرداد 1394 | 90 ریال | 3.8 درصد |
| 6 مرداد 1400 | 66 ریال | 1.7 درصد |
| 5 تیر 1401 | 100 ریال | 2.5 درصد |
| 3 تیر 1402 | 130 ریال | 2.5 درصد |
| 2 تیر 1403 | 82 ریال | 3.6 درصد |
| 14 مرداد 1404 | 90 ریال | 3.7 درصد |
| 4 مرداد 1405 | 46 ریال | 4.1 درصد |
از 1395 تا 1399 هیچ کاهشی بابتِ سود نقدی در قیمتِ مرجع ثبت نشده است؛ یعنی بانک در آن سال‌ها سودی تقسیم نکرد. از 1400 به بعد هر سال سود داده است، هرچند سودِ هر سهم به خاطرِ افزایش سرمایه‌های پیاپی کوچک به نظر می‌رسد: هر بار تعدادِ سهم‌ها بیشتر شده و سود میانِ سهم‌های بیشتری تقسیم شده است.
رفتار قیمت وبملت از 1394 تا 1405
بازده‌های زیر روی قیمتِ تعدیل‌شده حساب شده‌اند، یعنی اثرِ افزایش سرمایه‌ها و سود نقدی در آن‌ها لحاظ شده است:
| دوره | بازده |
|---|---|
| یک سال | +108 درصد |
| 3 سال | +267 درصد |
| 5 سال | حدودِ 8 برابر |
| 10 سال | حدودِ 64 برابر |
| از ابتدای 1394 | حدودِ 73 برابر |
بازدهِ سالانه (سالِ شمسی):
| سال | بازده | سال | بازده |
|---|---|---|---|
| 1394 | +14% | 1400 | −13% |
| 1395 | −41% | 1401 | +60% |
| 1396 | −8% | 1402 | +46% |
| 1397 | +187% | 1403 | +59% |
| 1398 | +180% | 1404 | +17% |
| 1399 | +114% | 1405 (تا 8 مهر) | +83% |
- سه سالِ پشتِ سرِ هم رشدِ بالای 100 درصد. وبملت از 1397 تا 1399 روی هم حدودِ 17 برابر شد.
- سقفِ تاریخی همین حالاست. بالاترین قیمتِ تعدیل‌شده 1,621 ریال در 25 شهریور 1405 ثبت شد و قیمتِ 8 مهر (1,529 ریال) فقط حدودِ 6 درصد پایین‌تر است.
- بزرگ‌ترین افت: از 29 تیر 1399 تا 28 آذر 1400 حدودِ 58 درصد.
- یک سالِ اخیر: کفِ تعدیل‌شده 721 ریال (8 مهر 1404) و سقف 1,621 ریال. TSETMC همین دوره را 887 تا 1,652 ریال نشان می‌دهد، چون عددهایش تعدیل‌نشده‌اند و افزایش سرمایهٔ اردیبهشت 1405 را در خود دارند.
- توقف‌های طولانی: طولانی‌ترین توقفِ وبملت در این دوره 191 روز بود، از 27 تیر تا 5 بهمن 1395؛ روزِ بازگشایی، اولین معامله حدودِ 38 درصد پایین‌تر از قیمتِ مرجع انجام شد. توقفِ 108 روزهٔ 1398 و تعطیلیِ 83 روزهٔ بازار از 6 اسفند 1404 تا 29 اردیبهشت 1405 هم روی نمودار دیده می‌شوند.
نکته‌هایی برای تحلیل نمودار وبملت
بدونِ نمودار تعدیل‌شده، تحلیلِ وبملت ممکن نیست
با 12 افزایش سرمایه، نمودارِ خامِ وبملت پر از سقوط‌هایی است که هیچ معامله‌ای پشتشان نیست. مثلاً بازگشاییِ 14 مرداد 1404 روی نمودارِ خام افتی 57 درصدی است، از 2,451 به 1,060 ریال. اما قیمتِ مرجعِ آن روز، پس از 90 ریال سود و افزایش سرمایهٔ 96.6 درصدی، 1,196 ریال بود؛ یعنی اولین معاملهٔ آن روز حدودِ 11 درصد زیرِ قیمتِ مرجع انجام شد، نه 57 درصد. توضیحِ کامل در نوشتهٔ قیمت تعدیل‌شده سهام چیست؟ آمده است.
حجم را هم تعدیل کنید
تعدادِ سهام از 1395 تا امروز حدودِ 68 برابر شده است، پس حجمِ معاملاتِ سال‌های قبل روی نمودارِ خام ناچیز به نظر می‌رسد. گزینهٔ «حجم تعدیل‌شده» حجمِ قدیمی را با تعدادِ سهامِ امروز هم‌مقیاس می‌کند.
بانک را با شاخص‌های بانکی بسنجید
سودِ بانک بیش از هر چیز به نرخِ سودِ سپرده و تسهیلات، که بانک مرکزی تعیین می‌کند، و کیفیتِ وام‌هایی که داده بستگی دارد. برای مقایسهٔ وبملت با بانک‌های دیگر، با «ساخت چارت» در نوارِ بالای نمودار می‌توانید نسبتِ قیمتِ وبملت به نمادی دیگر را روی یک نمودار ببینید.
دامنهٔ نوسان، صف و اختیار معامله
قیمتِ روزانه در محدودهٔ دامنهٔ نوسان جابه‌جا می‌شود؛ در 8 مهر 1405 این دامنه ±3 درصد بود (1,441 تا 1,529 ریال). وبملت دارایی پایهٔ اختیار معامله هم هست: نمادهای اختیار خرید با «ضملت» و اختیار فروش با «طملت» شروع می‌شوند.
استراتژی را روی گذشته امتحان کنید
با بک تست و بازپخشِ کندل در خط می‌توانید نمودار را به هر تاریخی برگردانید و کندل‌به‌کندل جلو بروید، بی‌آن‌که آینده را ببینید. قیمت و نمودارِ به‌روزِ نماد هم در صفحهٔ چارت وبملت است.
ریسک‌های سهم وبملت
- مقررات: نرخِ سود، بخشی از تسهیلات و ذخیره‌گیری را بانک مرکزی و دولت تعیین می‌کنند؛ هر تغییری در این مقررات مستقیم روی سود اثر می‌گذارد.
- تحریم: بانک ملت از 1386 زیرِ تحریمِ آمریکاست و از 1404 دوباره زیرِ تحریمِ بریتانیا؛ ارتباط‌های بین‌المللیِ بانک به وضعیتِ تحریم‌ها بستگی دارد.
- ساختارِ مالکیت: دولت، صندوق‌های وابسته و شرکت‌های سهام عدالت سهمِ بزرگی دارند و تصمیم‌های مهمِ بانک فقط به خواستِ سهام‌دارانِ خرد گرفته نمی‌شود.
- توقف‌های طولانی: توقفِ 191 روزهٔ 1395 نشان داد سهام‌دار ممکن است ماه‌ها نتواند سهمش را بفروشد، و روزِ بازگشایی ممکن است بدونِ محدودیتِ دامنه معامله شود.
سؤال‌های رایج
نماد وبملت در کدام بازار معامله می‌شود؟
در بورس تهران، بازارِ اول (تابلوی اصلی)، گروهِ «بانک‌ها و موسسات اعتباری».
بانک ملت چه زمانی وارد بورس شد؟
نخستین معاملهٔ وبملت در 30 بهمن 1387 انجام شد؛ با عرضهٔ 5 درصد از سهام به قیمتِ حدودِ 1,050 ریال.
بزرگ‌ترین سهام‌دار بانک ملت کیست؟
دولت جمهوری اسلامی ایران با 11.16 درصد. پس از آن یک سبدِ اختصاصی (9.64 درصد) و صندوقِ بازارگردانیِ ملت (9.61 درصد) قرار دارند.
بانک ملت سود نقدی می‌دهد؟
بله؛ از 1400 هر سال سود داده است. آخرین سود 46 ریال برای هر سهم بود که در 4 مرداد 1405 از قیمتِ مرجع کم شد.
چرا قیمت وبملت در 1399 بالای 27 هزار ریال بود و امروز حدودِ 1,500 ریال است؟
چون از آن زمان تعدادِ سهام از 50 به 3,382 میلیارد رسیده و قیمت به همان نسبت تقسیم شده است. روی نمودارِ تعدیل‌شده، وبملت در شهریور 1405 به بالاترین قیمتِ تاریخِ خود رسید.
منابع
- مشخصات نماد وبملت در TSETMC
- دربارهٔ بانک ملت، سایت بانک ملت
- گزارش خبرآنلاین از نخستین روز عرضهٔ بانک ملت، بهمن 1387
- رأی دیوان عالی بریتانیا در پروندهٔ بانک ملت، 2013
- رأی دادگاه عمومی اتحادیهٔ اروپا، پروندهٔ T-496/10
- تحریم بانک ملت در آمریکا، Federal Register، نوامبر 2007
- تحریم‌های بریتانیا، مهر 1404
- عکسِ بالای صفحه: Ali Safdarian، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY 3.0
- عکسِ شعبه: Satirdan kahraman، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0
این نوشته فقط برای آشنایی با نماد است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست. عددهای بازار مربوط به 8 مهر 1405 است و با هر جلسهٔ معاملاتی تغییر می‌کند.
